• 30 juni 2015
  • Column Jan Lepeltak

    Met hoge verwachtingen keek ik uit naar een debat tijdens een conferentie waaraan o.a. deelnamen Volkskrant columniste Aleid Truijens en lector en oud-OCW beleidsambtenaar Frans de Vijlder. De eind juni gehouden conferentie over Kwaliteit in onderwijs was een initiatief van onder meer Roel in ’t Veld, ooit als directeur-generaal hoger onderwijs de schrik van de universiteiten. De mensen die ooit aan de knoppen draaiden gaven nu ruimhartig toe dat de praktijk soms anders uitpakte dan de bedoeling was. Ook in ’t Veld verfoeide nu de overmaat aan regels waar hij zelf aan heeft bijgedragen.

    Ik geniet vaak van de tegendraadse maar ook nuchtere opvattingen van Aleid Truijens over onderwijs. Over het algemeen zie je dat de meeste conferenties verzamelplaatsen zijn van gelijkgestemden. ‘Slechts tegenspraak brengt ons verder’ zei Joop den Uyl eens. Truijens en de Vijlder hadden secondanten meegenomen. Bij De Vijlder was dat o.a. Jacquelien Boerefijn. Zij is lerares biologie en zij-instromer. Truijens werd bijgestaan door ROC-docente Laura Polder en twee van haar studenten. Boerefijn fulmineerde terecht tegen het feit dat de vrije ruimte van de docent alleen maar afnam door de regelzucht van de overheid en het schoolmanagement. Zij moet van haar directie van te voren inschatten wat het gemiddelde eindexamencijfer voor haar vak zou zijn. Dat doe je altijd fout. Valt het lager uit dan heb je het niet goed gedaan. Is het hoger dan waren je ambities te laag. Leraar wordt weleens het mooiste beroep ter wereld genoemd, maar vreemd dat uiteindelijk na vijf jaar slechts 28% van de nieuwe leraren in het onderwijs blijft. Boerefijn geeft naast biologie ook nog gelukslessen op school.

    Eigenlijk bleken beide sprekers het vooral eens te zijn. In de groepjesdiscussie daarna waren er wel verschillen. Truijens legde vooral de nadruk op het belang van Bildung en bestreed de in haar ogen overdreven aandacht voor de digitalisering van het onderwijs. Zie https://nl.wikipedia.org/wiki/Bildung. Ze maakte zich ook zorgen om de ik-cultuur op de scholen. Het gaat vooral om “What’s in it for me” en nauwelijks om “Wat kan ik later aan de maatschappij bijdragen”. Jammer dat Aleid Truijens een (schijn)tegenstelling creëerde tussen Bildung en het gebruik van ICT. Truijens ziet ICT op school puur als hulpmiddel en gaat daarbij voorbij aan de inhoudelijke aspecten van ICT zoals computationeel denken (waaronder informatica, algoritmiseren en coding). Ze meent dat er in het onderwijs een tegenbeweging ontstaat waarbij men weer toe wil naar authentieke leerervaringen in de kunst, muziek, toneel, literatuur etc. Het gevaar dreigt volgens haar dat er een tweedeling komt en dit soort zaken nu weer iets alleen van de elite worden. Daar heeft ze misschien een punt.

    Petra Polder, die Aleid Truijens secondeerde, had twee van haar studenten (Magalie en Ilaya) meegenomen. Petra is een jonge maatschappelijk werkster (jeugdzorg) en ROC-docente. Ze is niet van “lesgeven is een roeping” maar wel van “lesgeven is mijn passie”. Petra combineert de harde praktijk met lesgeven op een ROC. Het was duidelijk dat Magalie en Ylaya met haar wegliepen. Ook op de ROC zien we dat de regelzucht steeds verder doordringt. Petra hield een fraai betoog over minder aanvinken. Zelf dacht ik dat de competentiegekte, waarover ik in 2001 schreef, over zijn hoogtepunt heen was. Het tegendeel blijkt waar. Het is alleen maar erger geworden. Assesment van studenten betekent vooral lange lijsten met competenties afvinken. Een jonge docente op een hbo facility-managementopleiding wordt er niet goed van. Zij hield een pleidooi voor minder vinken en meer vonken in het onderwijs. Het gaat niet louter om afvinken maar ook om professionaliteit (‘het timmermansoog’) en vertrouwen, stelde zij. Dit illustreerde zij op indrukwekkende wijze met de recent bij haar geconstateerde borstkanker en de manier waarop haar specialist een behandelingsvoorstel opstelde.

    Er waren ook bizarre sessies, waarin we blikken in de toekomst moesten werpen. Wist u dat we iemands geheugen al op een chip kunnen zetten? Dat stelde een van de sessieleiders. Maar dat kunnen we al eeuwen dacht ik. Noemen we dat niet een boek schrijven en lezen. Maar stelde hij ons gerust, omgekeerd kan het nog niet. Toen iemand de betrouwbaarheid van Wikiwijs vergelijk met die van de Encyclopedia Britannica vroeg de presentator wat dat laatste is. Hier valt nog veel Bildungswerk te verrichten.

    door: Jan Lepeltak

    janlepeltak

    komenskypost drp_animatie threeships prowise1 RDL b2pn120x120 sms-taal120x75