• 15 maart 2016
  • Er staat niet meteen een opruiende titel boven dit stukje, maar het is ook niet voor de sensatie bedoeld. Het wil een stukje eerbetoon zijn aan twee mannen die de cryptografie (versleuteling) van digitale berichten op een niveau hebben getild waar we nog steeds van profiteren. Ze hebben er onlangs de Turing Award voor gekregen, in de ict-wereld zoiets als een Nobelprijs.

    Tussen de Caesar-versleuteling (verschuif elke letter in een bericht met een aantal posities) tot de Diffie-Hellmanversleuteling ligt een wereld van probeersels van geheime berichtversleuteling, soms razend knap bedacht, soms, voor onze begrippen, iets te gemakkelijk te kraken. De oudere methoden, zelfs de onkraakbaar geachte methode van De Vigenère die het een paar eeuwen heeft volgehouden, hadden alle één zwak punt: als je de sleutel kende (verschuiving van letters, een woord, een zin, een getal enz.) was het systeem te doorzien en waren de berichten te ontcijferen. Dit betekent dus dat de ontvanger op een of andere wijze aan de sleutel moest komen. De zender kon hem die verschaffen, natuurlijk in het geheim. Elektronische methodes om een sleutel te achterhalen, had je nog niet. Het hand- en denkwerk dat voor ontcijfering vereist was, kostte veel tijd. Alan Turing werd nog flink geholpen door de Colossus, een monsterachtig grote computer, die allerlei repeterende functies kon uitoefenen. En dan maar wachten op een gunstig resultaat.

    De vondst van Diffie en Hellman is een ommekeer geweest in het denken over het versleutelen van berichten. Het verschil tussen de encryptie- en de decryptiesleutel (voor versleuteling en ontcijfering) is waar het om draait. Je kunt een bericht geheim maken met een openbare sleutel, die je aan iedereen bekend mag maken. Het ontcijferen van het bericht kun je niet met de publieke sleutel, maar met de privé-sleutel, die alleen jij hebt. De publieke sleutel vormt samen met de geheime sleutel van de zender maar ook met de geheime sleutel van de ontvanger een unieke combinatie. Vergelijk dit met het dichtklikken van een hangslotje, waarvan je de sleutel niet hebt. Je kunt het slot zonder sleutel dan niet weer openen. Dat kan alleen de eigenaar van de sleutel.

    Hier vind je meer over deze methode, maar pas op: er komt nogal wat wiskunde bij kijken!

    ReneFranquinetRené Franquinet
    René doceerde Nederlands en informatica in bovenbouw havo/vwo, was (eind)redacteur COS en redacteur Stepnet.
    Hij is bestuurslid en auteur van de informaticamethode Enigma, oud-voorzitter (erelid) van de docentenvakvereniging i&i. Actief bestuurslid Platform VVVO en beleidsmedewerker

    komenskypost drp_animatie threeships prowise1 RDL b2pn120x120 sms-taal120x75