• 8 maart 2009
  • door Keimpe de Heer

    Creative Learning LabNog steeds is de ontreddering en ontmoediging in het onderwijs merkbaar wanneer zij zichzelf geconfronteerd ziet met de onophoudelijke stortvloed aan nieuwe technologieën en –media. Desalniettemin stuwen deze technologieën een lawine van didactische en organisatorische toepassings-mogelijkheden voort. Juist daarom is nieuwe technologie zo overweldigend en tegelijk beangstigend voor het onderwijs.

     

    Het is goed om te zien dat er steeds meer leerkrachten te vinden zijn die nieuwe technologie, weliswaar in de meeste gevallen op kleine schaal, binnen hun onderwijs inzetten. Vaak zijn dit voorlopers en hoogvliegers in de school en is het doel van deze innovators om het leren en lesgeven aantrekkelijker en eigentijdser te maken voor hun leerlingen.

    Europees jaar van de creativiteitEen ander belangrijk doel waarin technologie kan ondersteunen, is het aanbieden van tools voor het aanjagen van creativiteit en innovatie in lokale onderwijscontexten om de lerende van nu op te leiden voor de kenniseconomie van morgen. In Europa wordt dit doel ook onderstreept, 2009 is namelijk uitgeroepen tot het Europese jaar van Creativiteit en Innovatie.

    Het gaat erom dat leerlingen in staat worden gesteld om hun ideeën langs de lijn van traditioneel onderwijsaanbod vorm te geven zodat zij daardoor de wereld op een andere manier gaan zien. Nieuwe technologie is daarbij een uitermate geschikt instrument als het gaat om het visualiseren van ideeën en het delen van persoonlijke betekenissen die leerlingen toekennen aan de lesinhoud.

    Eigenschappen van nieuwe (media)technologie zoals Interactiviteit, plaats- en tijdonafhankelijkheid en multimedialiteit bieden een breed palet aan mogelijkheden om creatief leren en lesgeven te ondersteunen. Denk hierbij aan het maken en spelen van Games als vervanging van de traditionele methode geschiedenis, het maken van videoclips voor CKV, sensoring en interactieontwerp voor bèta/techniek of de inzet van virtuele werelden binnen wereldoriëntatie.

    Uiteindelijk gaat het volgens mij om Creative Learning; het vorm kunnen geven van je eigen ideeën, verbeelding, verwondering en het durven spelen (exploratie en ontdekking) met de configuratie van het traditionele onderwijs, kortom Creative Learning.

    Creatief onderwijs: Creative Learning Lab
    Creative Learning LabOm creativiteit met nieuwe technologie in het onderwijs te stimuleren is een aantal initiatieven gestart. Hier 2 voorbeelden:
     Creative learning Lab en Fablab.

    Het Creative Learning Lab van Waag Society is een medialab dat zich concentreert op creatieve toepassingen van moderne technologie in het onderwijs. Creative Learning Lab doet onderzoek, ontwikkelt projecten, biedt trainingen en workshops aan en heeft een innovatieprogramma voor het onderwijs.

    In het Creative Learning Lab houden we ons bijvoorbeeld bezig met de creatieve toepassing van games en GPS technologie (locatie gebaseerde spellen) in het onderwijs. Hiertoe is Games Atelier ontwikkeld. In Games Atelier maken deelnemers kennis met deze vorm van Gaming en worden ze in staat gesteld om zelf een locatie gebaseerd spel te maken en dit eigen gemaakte spel vervolgens buiten te spelen met mobieltjes die uitgerust zijn met GPS technologie.

    Games AtelierGames Atelier is een mooi voorbeeld van creatief leren en onderwijsvernieuwing. Door ideeën, concept-ontwerp, verbeelding, spel en verwondering te combineren in een onderwijsmethode wordt de traditionele lesstof op ’n creatieve manier aangeboden. Leerlingen worden uitgedaagd om als actieve kennis-producten de lesstof en eigen gemaakt of verzameld materiaal te verwerken in een digitaal spel.

    Personal fabrication
    Personal FabricationFablab In het Fablab staat Personal Fabrication centraal. De mogelijkheid to make almost anything, een gedachtegoed dat ook terugkomt in de Do it Yourself’ cultuur. Het Fablab concept is bedacht door Neil Gershenfeld van MIT. In het Fablab gaat het om Personal Design ofwel het maakproces. Fablab is opgezet als stimulans voor iedereen met een goed idee. Voor het onderwijs organiseert het Creative Learning Lab designdagen met als doel om creativiteit van leerlingen te prikkelen.

    Interactieve muziekmachines met bewegingssensoren, koken met een lasercutter of kledingstukken met virtuele objecten daarop geprojecteerd; je kunt het zo gek niet bedenken of er wordt aan gewerkt in het Fablab. Hanne van Essen van Fablab Utrecht heeft een erg leuk artikel geschreven met de uitnodigende titel Fablab op elke school. Ik raad je aan deze te lezen als je meer over het Fablab wilt weten of wilt verkennen welke mogelijkheden er zijn voor jouw onderwijs.

    Over Creativiteit
    De term Creativiteit betekent scheppend vermogen en is afgeleid van het Latijnse Creatio (wat scheppen betekent). Creativiteit is een vorm van gedrag, en gedrag is een mix van attitudes en overtuigingen uitgedrukt door ontwerp en creatie. Creativiteit komt tot uitdrukking door een open instelling naar de wereld om je heen, een open blikveld, het (durven) uitdrukking geven aan een maakproces en het geloof in de maakbaarheid van jouw werkelijkheid, jouw realiteit. Creativiteit ontstaat bij de ontwerper die ideeën vormt op basis van bestaande ideeën of concepten en eerder opgedane ideeën durft los te laten om tot nieuwe inzichten te komen. Dit is een belangrijke randvoorwaarde voor creativiteit namelijk dat je rigide structuren, oude ideeën of inzichten loslaat en een andere weg durft in te slaan. Een principe dat ook wel Kill your Darlings wordt genoemd.

    De darlings zijn niet zelden de directe prikkels, zoals visuele waarnemingen, anekdotes of nieuws, die de dichter of schrijver heeft uitgewerkt op een abstracter niveau. Door de prikkel zelf weg te halen, blijft dan het abstracte en daarmee algemeen herkenbare over. Uit: Wikipedia

    A Whole New MindHet belang van creativiteit in het onderwijs De afsluitende keynote spreker op het jaarlijkse CoSN onderwijs-symposium in 2008 in Washington was Daniel Pink. Een begenadigd spreker en visionair. Daniel Pink is bekend van zijn boek a Whole New Mind, dat ik na deze conferentie meteen heb aangeschaft en gelezen.In zijn boek beschrijft Pink een ontwikkeling in westerse informatie-samenlevingen die heeft geleid tot een verschuiving in de aandacht voor ratio en logica, linkerhersenhelft denken, naar creativiteit en open innovatie, ofwel het domein van rechterhersenhelft denken. Om tot innovatie te komen is rechterhersenhelft denken nodig, creativiteit dus! Volgens Pink zijn eigenschappen van creativiteit:

    • Ontwerp
    • Verhaal
    • Compositie
    • Empathie
    • Spel
    • Betekenis

    Deze eigenschappen bieden een goede leidraad om vorm te geven aan creativiteit in het onderwijs. Lees het boek van Daniel Pink voor concrete voorbeelden; ze zijn prachtig, dus die ga ik niet verklappen.

    Pink merkte in zijn keynotesessie op dat het onderwijs en het bedrijfsleven veel te weinig ruimte bieden voor creativiteit. Juist in een samenleving die in toenemende mate leunt op innovatie is de ruimte voor creativiteit en creatieve expressie erg belangrijk en met name in het onderwijs. Pink stelt daarom dat de ontwikkeling van rechterhersenhelft denken en creativiteit een centrale plek moeten krijgen binnen elke opleiding om leerlingen op te leiden voor het werken in onze kenniseconomie waarbinnen creativiteit en innovatie belangrijke speerpunten zijn.

    Zelf aan de slag?
    Ter afsluiting van dit betoog wil ik graag concrete handvatten bieden voor diegene die op basis van dit verhaal zelf aan de slag wil in zijn of haar onderwijs. Allereerst wil ik je uitnodigen om eens contact met mij op te nemen, wellicht kunnen we samen aan de slag om jouw idee vorm te geven of samen met Creative Learning Lab helpen bij het inrichten van creatieve onderwijsruimte. Terwijl ik dit verhaal schrijf loop ik met drie ideeën rond dus misschien dat je daarin alvast kunt meedenken? Ik geloof in open content, het delen van elkaars ideeën en hecht daarom niet aan intellectueel eigendom van mijn eigen ideeën dus gebruik, hergebruik alles wat je hebt gelezen, creativiteit en innovatie daar gaat het om!

    Picocricket
    PicocricketWe hebben in Creative Learning Lab een aantal werkpakketten met Picocrickets besteld. Leuk, interactief en programmeerbaar speelgoed voor kinderen in het basisonderwijs. Kom eens langs met je klas om een dagdeel te experimenteren met dit speelgoed, wij zijn benieuwd naar toepassingsmogelijkheden. Voor meer informatie over Picocricket, 

    Kids4KidsRadio
    Samen met je klas een radio uitzending maken en uitzenden over het internet voor leerlingen aan de andere kant van de wereld. Via een internationaal scholen-netwerk worden uit verschillende landen audiobestanden (podcasts) opgestuurd en verwerkt in radioprogramma’s. Deze programma’s worden vervolgens uitgezonden over het internet. Denk hierbij aan het maken van programma-onderdelen in de les zoals nieuwsitems, interviews, hoorspelen, eigen gemaakte muziek of weerberichten. Ik ben dit idee momenteel als hobbyproject aan het uitwerken en als je het leuk vindt om mee te denken of dit in je klas in te zetten neem dan contact met me op via keimpe at de-heer.net

    Handheld Augmented reality
    ExtelligentsiaLaat leerlingen een fantasie stad op het schoolplein ontwerpen en maak deze zichtbaar op mobiele telefoons met Augmented Reality (AR). AR is technologie die als het ware een virtuele laag over de fysieke realiteit legt, je kunt op deze manier 3d objecten visualiseren alsof ze in de echte wereld aanwezig zijn. Kijk eens op mijn website onder de menulink Tinkering om meer te leren over Augmented Reality, ga naar extelligentsia.net.

    Keimpe de HeerKeimpe de Heer Keimpe de Heer werkt bij Waag Society als Manager bij het Creative Learning Lab. Vanuit deze rol houdt Keimpe zich bezig met de strategie en de organisatie van het Creative Learning Lab in Pakhuis de Zwijger. Daarvoor werkte hij vier jaar bij Kennisnet als beleidsadviseur en projectmanager innovatie, waarmee hij zich (inter)nationaal inspande voor het ontwikkelen, organiseren en stimuleren van innovatie in relatie tot het onderwijs.

     

    RDL b2pn120x120 sms-taal120x75