• 21 maart 2016
  • Door Eric Corsius
    Bij gelegenheid van de tiende verjaardag van het kennisdomein ‘mediawijsheid’ verscheen onlangs de uiterst fraai uitgeven en inhoudelijk uitgebalanceerde bundel beschouwingen Mediawijsheid 2005>2015>2025. Hierin wordt teruggekeken op de ontwikkelingen sinds 2005 en de perspectieven voor het komende tien jaar rond het thema van dit project van de Raad voor Cultuur. De laatste nam het initiatief destijds, om het verstandige gebruik van de nieuwe media te laten stimuleren door het Expertisecentrum Mediawijsheid, waarachter een indrukwekkend netwerk schuil gaat van grote spelers op het gebied van de media. Ze vinden elkaar in mediawijzer.net.

    Het boek presenteert – achter de voor een argeloze, actieve mediagebruiker als ondergetekende ietwat geheimzinnige titel en omslag – goed leesbare, degelijke en behapbare essays en interviews van zeer uiteenlopende critici, ‘watchers’ en experts. De bundel is een verademing om te lezen als je gewend bent aan enerzijds cultuurpessimistische kritiek die in de ‘social media’ vooral gevaren ziet – gevaren voor diepgang, verbondenheid, vrijheid etc. – en anderzijds de juichende euforie over de utopische potentie die erin schuilgaat. De bijdragen zijn eerlijk, reflexief en geschreven vanuit betrokkenheid – door een zeer veelkleurige groep van auteurs. Uiteraard hangt deze kwaliteit samen met de bron van dit bundel: een netwerk van personen en organisaties die ‘wijs’ willen kijken naar en omgaan met nieuwe media. Dat wil zeggen: vanuit zelfkritische openheid, beargumenteerde kritiek op anderen, sociale toekomstgerichtheid, een ethische houding etc.

    Deze ‘wijsheid’ komt bijvoorbeeld daarin tot uiting, dat wordt gewezen op veel onontgonnen gebruiksmogelijkheden van media en digitale technologieën, in onderwijs en opleiding (digitale leeromgevingen en simulaties), in de zorg, in informatieverzameling en –beheer en het leven van alledag. Er is meer mogelijk dan we denken. Helaas staan de verantwoordelijken – bijv. in onderwijs – in dit opzicht vaak met de rug naar de toekomst en onthouden ze de jongste generatie het nodige en het wenselijke.

    Tegelijk worden de grenzen en risico’s benoemd. Dat laatste gebeurt echter op een eerlijke manier. Auteurs breken – over het algemeen – niet de staf over de grote spelers op dit gebied, maar roepen de gebruikers (dus ons allemaal) op tot en kritisch-constructief, verantwoordelijk en democratisch gebruik van media. Kortom: tot digitaal burgerschap. Deze optoep klinkt door in uitspraken als: Breek de monopolies open van sociale netwerksites en commerciële netwerken etc. Maak gebruik van de democratische potentie die in de media verscholen ligt. Kraak de codes en verover de digitale wereld. Laat je niet sturen en programmeren door de media, maar leer zelf programmeren (letterlijk en figuurlijk). En tenslotte: kijk vooral kritisch naar je eigen gebruik.

    Er is een digitale wereld te winnen, maar dit doet ook een appel op onze inzet, zelfkritiek en verantwoordelijkheidszin. Dit is het gevoel dat ik overhoud aan het lezen van dit boek. Dat is geen gemakkelijke boodschap, want het is zo verleidelijk om je te verschuilen in somberheid over de kwade genius van de media enerzijds of de euforie over virtuele gouden bergen anderzijds. Aan het werk dus. En uitkijken naar de tussenbalans die in 2025 zal worden gemaakt – dan hopelijk weer (op zijn minst óók) in deze fraaie, zorgvuldige vormgeving op het goede oude papier. En mocht deze bundel aan een herdruk toe zijn, dan graag met een titel en omslag die in de boekwinkel de voorbijlopende digitale burger (en dat is iedereen) verlokt om het boek ter hand te nemen. Want dat verdient het.

    Eva Bosgraaf en Daniël Lechner (samenstelling en redactie)
    Mediawijsheid 2005>2015>2025 (PDF – gratis download).
    Uitgave ter gelegenheid van 10 jaar mediawijsheid in Nederland. Z.p. 2015

    ericcorsiusEric Corsius
    Corsius is als theoloog en HR-adviseur werkzaam als beleidsmedewerker van de kloosterorde van de redemptoristen. Hij schrijft o.a. op www.ericcorsius.nl.

    komenskypost drp_animatie threeships prowise1 RDL b2pn120x120 sms-taal120x75